Ο δείκτης ολικής γονιμότητας στη Σιγκαπούρη έπεσε στο 0,87 το 2025. Οι γεννήσεις κατοίκων περιορίστηκαν στις 27.529. Πρόκειται για δραματικό ιστορικό χαμηλό. Έτσι, στις 23 Αυγούστου 2026, ο πρωθυπουργός Λόρενς Γουόνγκ ανακοίνωσε ένα εκτεταμένο πακέτο στήριξης των οικογενειών.
Η είδηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της χώρας από την οποία προέρχεται. Η Σιγκαπούρη δεν είναι σοσιαλιστικό κράτος. Έχει οικοδομήσει την οικονομική της επιτυχία στην επιχειρηματικότητα, τις επενδύσεις, τη δημοσιονομική πειθαρχία, την ελευθερία της οικονομίας και την ατομική ευθύνη. Και η Κυβέρνησή της παραδοσιακά δεν παίρνει μέτρα «στο πόδι».
Αντιμέτωπη όμως με ένα τεράστιο δημογραφικό πρόβλημα, προσπαθεί να το απαντήσει στην εξής βάση: η ανατροφή παιδιών έχει σημαντικό οικονομικό κόστος και απαιτεί διαθέσιμο χρόνο για τους γονείς, ενώ τα οφέλη από την ύπαρξη μιας δυναμικής επόμενης γενιάς τα απολαμβάνει ολόκληρη η κοινωνία.
Δημογραφικές μελέτες έχουν δείξει τη σύνδεση μεταξύ εργασιακής και οικονομικής επισφάλειας και χαμηλότερης πρόθεσης απόκτησης παιδιών στις σύγχρονες απαιτητικές και ακριβές κοινωνίες. Η δε έλλειψη διαθέσιμου χρόνου στο πλαίσιο της εντατικής εργασίας ανδρών και γυναικών σχετίζεται με χαμηλότερη πρόθεση τεκνοποίησης στους εργαζόμενους γονείς.
Με απλά λόγια, η δημιουργία οικογένειας χρειάζεται, μεταξύ άλλων, δύο πράγματα: χρήματα και χρόνο. Και ακριβώς εκεί παρεμβαίνει η Κυβέρνηση της Σιγκαπούρης.
Χρόνος:
Οι εργαζόμενοι γονείς με παιδιά έως 12 ετών θα δικαιούνται ως 12 ημέρες πληρωμένης άδειας φροντίδας παιδιών τον χρόνο, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών. Ένα ζευγάρι με τρία παιδιά θα έχει συνολικά 24 πληρωμένες ημέρες —12 για κάθε γονέα— πέρα από τις λοιπές άδειες. Το κόστος το αναλαμβάνει το Κράτος (φορολογούμενοι) και όχι οι επιχειρήσεις. Εξάλλου η παροχή διαθέσιμου χρόνου μεταφράζεται σε χρήματα και κατά τη γνώμη μου είναι το σημαντικότερο κομμάτι της μεταρρύθμισης.
Χρήμα:
Κάθε παιδί που είναι πολίτης της Σιγκαπούρης θα δικαιούται έως 62.000 δολάρια Σιγκαπούρης σε οικονομική στήριξη έως τα 17 του χρόνια. Μαζί με άλλες κρατικές παροχές, η συνολική στήριξη προσεγγίζει τα 70.000 δολάρια ανά παιδί (45-50.000 ευρώ). Για όλα τα παιδιά, χωρίς εισοδηματικό κόφτη. Δεν πρόκειται για ποσό που καλύπτει όλες τις ανάγκες ενός παιδιού. Είναι όμως μια σοβαρή και σταθερή συμμετοχή της κοινωνίας στο κόστος της ανατροφής του. Παράλληλα, μειώνεται το κόστος της παιδικής φροντίδας και προβλέπονται διευκολύνσεις στη στέγαση για οικογένειες με παιδιά.
Δεν πρόκειται λοιπόν για ένα ακόμη επίδομα γέννησης, αλλά για προσπάθεια να αμβλυνθεί το οικονομικό κόστος και να παρασχεθεί διαθέσιμος χρόνος στην οικογένεια σε ολόκληρη τη διαδρομή της ανατροφής των παιδιών.
Τα χρήματα δεν γεννούν παιδιά. Αν κάποιος δεν θέλει να αποκτήσει παιδιά, δεν θα το κάνει. Η κοινωνία όμως μπορεί να αμβλύνει τα εμπόδια για εκείνους που θέλουν να δημιουργήσουν οικογένεια.
Αυτό που πρωτίστως μας ενδιαφέρει όμως δεν είναι η Σιγκαπούρη. Είναι η Ελλάδα.
Οι γεννήσεις στη χώρα μας έπεσαν το 2025 στις 65.594. Το 2005 ήταν 107.545. Μείωση σχεδόν 40% σε μόλις 20 χρόνια.
Κι όμως, συνεχίζουμε να συζητάμε αν μια οικογένεια με δύο μεσαίους ή καλούς μισθούς «δικαιούται» βοήθεια.
Το επίδομα γέννησης είναι 2.400 έως 3.500 ευρώ, ενώ το μηνιαίο επίδομα παιδιού εξαρτάται από εισοδηματικά κριτήρια. Για πολλές οικογένειες με δύο εργαζόμενους γονείς, δεν υπάρχει συστηματική οικονομική στήριξη.
Ωστόσο, μια οικογένεια δεν παύει να χρειάζεται παιδικό σταθμό, ρούχα, τρόφιμα ή μεγαλύτερο σπίτι και αυτοκίνητο επειδή βρίσκεται λίγο πάνω από κάποιο εισοδηματικό όριο. Και το τρίτο παιδί δεν κοστίζει λιγότερο επειδή οι γονείς του ανήκουν εισοδηματικά στη μεσαία τάξη.
Το ίδιο ισχύει και για τον χρόνο. Γονικές άδειες, ευελιξία στην εργασία και προσιτή παιδική φροντίδα είναι βασικά εργαλεία δημογραφικής πολιτικής. Ιδιαίτερα σε μια χώρα όπως η Ελλάδα όπου οι εργαζόμενοι καταγράφουν τις περισσότερες ώρες εργασίας στην ΕΕ.
Η βασική ερώτηση λοιπόν πρέπει να αλλάξει. Από το «πόσο φτωχή πρέπει να είναι μια οικογένεια για να τη βοηθήσουμε;» στο «πόσο αξίζει για την κοινωνία το γεγονός ότι μια οικογένεια μεγαλώνει παιδιά;». Τα παιδιά του σήμερα θα είναι οι εργαζόμενοι, οι φορολογούμενοι, οι τεχνίτες, οι φροντιστές, οι επιστήμονες και οι επιχειρηματίες του αύριο.
Το «παράδοξο» είναι ότι αυτή τη λογική —πρακτικά μια μορφή αναδιανομής— την εφαρμόζει σήμερα η Σιγκαπούρη, η οικονομία που κατατάσσεται ως η πιο ελεύθερη στον κόσμο. Κατά μια έννοια η πιο καπιταλιστική. Δεν κάνει αναδιανομή από τους πλούσιους προς τους φτωχούς. Αλλά από το σύνολο της κοινωνίας προς εκείνους που μεγαλώνουν την επόμενη γενιά.
Σας ευχαριστώ,
Λεωνίδας
