Νέες εθνικιστικές αντιδράσεις και ευθεία απόπειρα εμπλοκής της Ελληνικής Θράκης καταγράφονται στην Τουρκία ενόψει της προγραμματισμένης Πατριαρχικής Θείας Λειτουργίας στην ιστορική Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά.

Το παράρτημα Τραπεζούντας του συνδικαλιστικού φορέα δημοσίων υπαλλήλων Türkiye Kamu-Sen εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία χαρακτηρίζει την τέλεση της ακολουθίας «παράνομη» και αξιώνει την άμεση και οριστική απαγόρευσή της, χρησιμοποιώντας ανυπόστατους ισχυρισμούς περί περιορισμών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη για να δικαιολογήσει τη στάση του.

Η λειτουργία, η οποία παραδοσιακά τελούνταν στις 15 Αυγούστου, είχε μετατεθεί χρονικά για τις 23 Αυγούστου έπειτα από τουρκικές αντιδράσεις για τη σύμπτωση με την επέτειο της άλωσης της Τραπεζούντας. Παρ’ όλα αυτά, το εθνικιστικό συνδικάτο υποστηρίζει ότι η μετάθεση της ημερομηνίας δεν νομιμοποιεί την τέλεση, ισχυριζόμενο ότι η Σουμελά έχει καθεστώς μουσείου και αρχαιολογικού χώρου όπου απαγορεύεται η ομαδική λατρεία, ενώ καταγγέλλει την παρουσία προσκυνητών από το εξωτερικό ως «εισαγόμενο εκκλησίασμα» και απόπειρα αποδυνάμωσης των τουρκικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Ακολουθεί η πλήρης μετάφραση της επίσημης ανακοίνωσης του συνδικάτου:

«Σκληρή αντίδραση ήρθε από την Türkiye Kamu-Sen για τη λειτουργία που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στις 23 Αυγούστου στον Αρχαιολογικό Χώρο της Σουμελά. Δηλώνοντας ότι η λειτουργία στερείται νομικής βάσης, το συνδικάτο απηύθυνε έκκληση για ακύρωση.

Η λειτουργία που έχει προγραμματιστεί για τις 23 Αυγούστου στον ιστορικό Αρχαιολογικό Χώρο της Σουμελά, στην περιοχή Μάτσκα της Τραπεζούντας, πυροδότησε νέα συζήτηση στην πόλη και στην κοινή γνώμη. Η λειτουργία, η οποία προηγουμένως τελούνταν κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου κατόπιν αιτήματος του Ρωμαίικου Πατριαρχείου Φαναρίου, είχε προκαλέσει αντιδράσεις επειδή συνέπιπτε με την ημερομηνία άλωσης της Τραπεζούντας και, ως αποτέλεσμα σχετικών ενεργειών, είχε αναβληθεί για τις 23 Αυγούστου. Ωστόσο, η απόφαση αναβολής δεν κατεύνασε τις αντιδράσεις. Η Επαρχιακή Διοίκηση Τραπεζούντας της Türkiye Kamu-Sen, σε αναλυτική δήλωση τύπου για το θέμα, δήλωσε ότι το γεγονός πως η λειτουργία αναβλήθηκε δεν νομιμοποιεί την κατάσταση και απαίτησε την άμεση και οριστική ακύρωση της διοργάνωσης, χωρίς να επιτραπεί ποτέ ξανά στο μέλλον.

Στη δήλωση που έγινε από τον Πρόεδρο της Türkiye Kamu-Sen Τραπεζούντας, Κοσκούν Ντιλμπέρ, επισημάνθηκε ότι υπάρχουν νομικές ρυθμίσεις και δικαστικές αποφάσεις σύμφωνα με τις οποίες δεν μπορεί να τελεστεί ομαδική λατρεία σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Τονίζοντας ότι η Σουμελά δεν είναι εκκλησία αλλά έχει καθεστώς μουσείου και αρχαιολογικού χώρου, ο Ντιλμπέρ ανέφερε:

“Όπως είναι γνωστό, υπάρχουν νομοθετικές ρυθμίσεις και δικαστικές αποφάσεις που ορίζουν ότι δεν μπορεί να γίνει ομαδική τελετή ή λατρεία σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Αυτές οι αποφάσεις αποτελούν σαφή καταγραφή ότι δεν μπορεί να τελεστεί λειτουργία ούτε στον Αρχαιολογικό Χώρο της Σουμελά. Διότι η Σουμελά δεν είναι εκκλησία, είναι μουσείο και αρχαιολογικός χώρος. Σε όλα τα ιστορικά βιβλία και τις τουριστικές παρουσιάσεις, η Σουμελά δεν αναφέρεται ως εκκλησία, αλλά ως μουσείο και αρχαιολογικός χώρος. Για τον λόγο αυτό, αυτή η λειτουργία πρέπει να ακυρωθεί αμέσως τώρα.”

“Το βασικό στοιχείο που πρέπει να προσεχθεί εδώ είναι ότι για να γίνει μια λατρευτική πράξη, πρέπει να υπάρχει ένα αίτημα και μια ανάγκη των ανθρώπων που ζουν γύρω από αυτόν τον λατρευτικό χώρο. Αντιθέτως, για τη λειτουργία στον Αρχαιολογικό Χώρο Σουμελά στη Μάτσκα έρχεται ένα εισαγόμενο εκκλησίασμα από το εξωτερικό. Ο αριθμός αυτών που έρχονται είναι περιορισμένος, αλλά οι σκοποί τους είναι κατά τη γνώμη μας προφανείς. Μια μικρή αλλά σχεδιασμένη και στοχευμένη ομάδα εκμεταλλεύεται ανοιχτά αυτή την κατάσταση. Πραγματοποιούν μια συμβολική εφαρμογή. Έχουν κακή πρόθεση.”

“Η λειτουργία στη Σουμελά δεν είναι ανάγκη της Μάτσκα, της Τραπεζούντας ή της Τουρκίας, δεν αποτελεί αναγκαιότητα των συνθηκών, ούτε είναι προς όφελος της χώρας μας. Αυτή η λειτουργία είναι μια προσπάθεια αποδυνάμωσης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Τη στιγμή που δεν υπάρχει τζαμί στην Αθήνα, που απορρίφθηκε το αίτημά μας για τέλεση της Προσευχής της Παρασκευής στο ιστορικό Οθωμανικό Τζαμί της Θεσσαλονίκης και ενώ είναι ορατές οι παράνομες πρακτικές εις βάρος των ομογενών μας στη Δυτική Θράκη, αυτή η λειτουργία πρέπει να ακυρωθεί άμεσα και να μην επιτραπεί ποτέ ξανά.”

Υπό το πρίσμα των ιστορικών και νομικών λόγων, η διοίκηση του συνδικάτου δήλωσε ότι το θέμα αποτελεί ένα υπερκομματικό εθνικό ζήτημα, κάλεσε τις αρχές να αναλάβουν δράση και ανακοίνωσε στην κοινή γνώμη ότι αναμένει την άμεση εφαρμογή της απόφασης απαγόρευσης.»

Πηγή: Türkiye Kamu-Sen Trabzon İl Başkanlığı / Τουρκικός Τύπος, Επίσημη ανακοίνωση τύπου / Πλήρης μετάφραση

Σχόλιο Σύνταξης RodopiPress: Η ευθεία απόπειρα των τουρκικών εθνικιστικών κύκλων να ανακατευτούν για ακόμη μία φορά στα ζητήματα της Δυτικής Θράκης και να εργαλειοποιήσουν τη μουσουλμανική μειονότητα επιβεβαιώνει την πάγια στρατηγική της Άγκυρας να κατασκευάζει τεχνητούς συμψηφισμούς. Η επίκληση της περιοχής μας ως άλλοθι για να απαγορευτεί μια ιστορική και ειρηνική θρησκευτική τελετή στην Παναγία Σουμελά συνιστά απροκάλυπτη πρόκληση απέναντι στην πραγματικότητα της ισονομίας και των θρησκευτικών ελευθεριών που απολαμβάνουν οι Έλληνες μουσουλμάνοι πολίτες, καταδεικνύοντας ότι ο τουρκικός εθνικισμός συνεχίζει να αντιμετωπίζει τη θρησκεία όχι ως πνευματικό δικαίωμα, αλλά ως εργαλείο πίεσης και εξωτερικής πολιτικής.

Σε ένα ασφυκτικό καθεστώς περιορισμών και σε κλίμα έντονων εγχώριων αντιδράσεων πραγματοποιούνται οι προετοιμασίες για την Αρχιερατική Θεία Λειτουργία της 23ης Αυγούστου στην ιστορική Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα του Πόντου.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία και τουρκικά δημοσιεύματα (61saat, Günebakış, Bianet, haber61), οι τουρκικές αρχές εφάρμοσαν φέτος ένα διπλό «μπλόκο». Αφενός, επέβαλαν αυστηρό αριθμητικό περιορισμό στους προσκυνητές από την Ελλάδα, τη Γεωργία και τη Ρωσία. Ενώ αρχικά ο αριθμός των αδειών εισόδου είχε οριστεί σε μόλις 20 άτομα, κατόπιν έντονων πιέσεων και παρέμβασης του Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβα προς τον νομάρχη Τραπεζούντας αυξήθηκε στους 80. Παρ’ όλα αυτά, το πλαφόν παραμένει εξαιρετικά ασφυκτικό, αφήνοντας δεκάδες πιστούς εκτός των πυλών του μοναστηριού.

Αφετέρου, για πρώτη φορά στα χρονικά της τέλεσης του προσκυνήματος, η θρησκευτική τελετή θα διεξαχθεί κεκλεισμένων των θυρών για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, απαγορεύοντας πλήρως την παρουσία δημοσιογράφων καθώς και την τηλεοπτική και φωτογραφική κάλυψη εντός του μνημείου. Παράλληλα, ο χώρος θα παραμείνει κλειστός για τους υπόλοιπους επισκέπτες και τουρίστες τις πρωινές ώρες και θα ανοίξει ξανά μετά τις 14:00.

Την ίδια στιγμή, τοπικοί εθνικιστικοί παράγοντες κλιμακώνουν τις αντιδράσεις τους. Ο πρόεδρος του συνδικάτου Türkiye Kamu-Sen Τραπεζούντας, Κοσκούν Ντιλμπέρ, χαρακτήρισε με γραπτή του δήλωση τη λειτουργία «παράνομη» και ζήτησε την οριστική της ακύρωση, ισχυριζόμενος ότι η Σουμελά καταγράφεται ως μουσείο και όχι ως εκκλησία, κάνοντας λόγο για «εισαγόμενο εκκλησίασμα» και αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

 

Υπενθυμίζεται ότι οι τουρκικές αρχές απέρριψαν για άλλη μια χρονιά το αίτημα τέλεσης της ακολουθίας ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου, μεταθέτοντάς την στα Εννιάμερα της Θεοτόκου (23 Αυγούστου). Εξαιτίας της μετάθεσης αυτής, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος δεν θα παραστεί στη Σουμελά, καθώς προεξάρχει την ίδια ημέρα στη Θεία Λειτουργία στα ερείπια της Μονής Παναγίας Φανερωμένης στην Αρτάκη της Κυζίκου.

Παναγία Σουμελά: Στο σταυροδρόμι θρησκευτικής ελευθερίας, ιστορικής μνήμης και τουρκικού εθνικισμού

Η φετινή Θεία Λειτουργία της 23ης Αυγούστου στην Παναγία Σουμελά πραγματοποιείται μέσα σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα στην Τουρκία, όπου συγκρούονται δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για το ιστορικό μνημείο: από τη μία, τουριστικοί παράγοντες της Τραπεζούντας, όπως ο εκπρόσωπος του TGA για τον Εύξεινο Πόντο Μετίν Ινάν, ζητούν περισσότερους Ορθόδοξους προσκυνητές από την Ελλάδα, τη Ρωσία, τη Βουλγαρία και τη Γεωργία, θεωρώντας ότι οι περιορισμοί στερούν σημαντικά έσοδα από την τοπική οικονομία· από την άλλη, εθνικιστικοί κύκλοι, με χαρακτηριστικότερη την παρέμβαση του απόστρατου υποναυάρχου Τζιχάτ Γιαϊτζί, χαρακτηρίζουν τη λατρευτική παρουσία πιθανό όχημα «ποντιακής προπαγάνδας» και τη συνδέουν με τη Γενοκτονία των Ποντίων, την οικουμενική ιδιότητα του Πατριαρχείου και ακόμη και με ζητήματα της μουσουλμανικής μειονότητας στη Δυτική Θράκη. Η αντιπαράθεση αποκτά πρόσθετο συμβολισμό καθώς, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, δεν επετράπη λειτουργία στις 15 Αυγούστου —ημερομηνία που στην Τουρκία συνδέεται και με την οθωμανική κατάκτηση της Τραπεζούντας το 1461— αλλά μόνο στις 23 Αυγούστου, αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά τη Σουμελά σε σημείο συνάντησης της θρησκευτικής ελευθερίας, του τουρισμού, της ιστορικής μνήμης και του τουρκικού εθνικισμού.

Σχόλιο Σύνταξης: Ο συνδυασμός του αριθμητικού «κόφτη» στους πιστούς, του «σιωπητηρίου» στα μέσα ενημέρωσης και των εμπρηστικών παρεμβάσεων από τοπικούς εθνικιστικούς κύκλους καταδεικνύει τη συστηματική προσπάθεια της τουρκικής διοίκησης να απομειώσει τον ζωντανό θρησκευτικό χαρακτήρα του προσκυνήματος. Ενώ η Τραπεζούντα προβάλλει διεθνώς το μνημείο για τουριστική εκμετάλλευση, στην πράξη υψώνει τεχνητά εμπόδια στην ιστορική και πνευματική σύνδεση του ορθόδοξου ελληνισμού με το ιερό σύμβολο του Πόντου.