Η δημόσια συζήτηση γύρω από τα τεκταινόμενα στη Θράκη απαιτεί καθαρές κουβέντες, νηφαλιότητα και απόλυτη συναίσθηση των ιστορικών και θεσμικών ισορροπιών της περιοχής. Όταν όμως η δημοσιογραφική κριτική αγγίζει τα κακώς κείμενα και αποκαλύπτει τις εμπρηστικές μεθοδεύσεις παραθρησκευτικών κύκλων, ορισμένοι μηχανισμοί αντιδρούν με σπασμωδικό τρόπο, καταφεύγοντας σε έναν γνώριμο αυτοματισμό: την επίθεση, τον συναισθηματικό εκβιασμό και την επιβολή σιωπής.
Για να αντιληφθεί ο αναγνώστης το πραγματικό πλαίσιο της δημόσιας αυτής αντιπαράθεσης, η αφετηρία της υπόθεσης εντοπίζεται στην πρόσφατη αρθρογραφία του RodopiPress υπό τον τίτλο «Πρόκληση Σερήφ: Ο ψευδομουφτής μιλά για “κατοχή” σε Μουφτείες και Βακούφια στη Θράκη». Στο συγκεκριμένο αποκαλυπτικό κείμενο αναδείξαμε και στηλιτεύσαμε την ευθεία θεσμική και εθνική πρόκληση του Ιμπραήμ Σερήφ, ο οποίος επέλεξε να χαρακτηρίσει ως καθεστώς «κατοχής» τη νόμιμη λειτουργία των επίσημων Μουφτειών και των Διαχειριστικών Επιτροπών Μουσουλμανικής Περιουσίας από την Ελληνική Πολιτεία.
Αντί ουσιαστικής απάντησης επί του αδιανόητου αυτού αναθεωρητικού ατοπήματος, ο εκδότης της εφημερίδας «Birlik», Ιλχάν Ταχσίν, έσπευσε με ένα μακροσκελές λίβελο να αναλάβει ρόλο συνηγόρου υπεράσπισης, επιχειρώντας να υποβαθμίσει τη βαρύτητα της λέξης «κατοχή» σε απλή φραστική λεπτομέρεια και ανασύροντας τις παλιές δικαστικές περιπέτειες του 1990 και την απόφαση του ΕΔΑΔ για να φιλοτεχνήσει το προφίλ ενός δήθεν ανέγγιχτου συμβόλου της μειονότητας που απαγορεύεται να κριθεί. Απέναντι στα τεκμηριωμένα ερωτήματα για τις εμπρηστικές δηλώσεις Σερήφ, η προξενική γραμμή επέλεξε να απαντήσει με προσωπικές επιθέσεις, συναισθηματικούς εκβιασμούς και απαγορεύσεις κριτικής, επιβεβαιώνοντας τον έκδηλο πανικό της.
Το κείμενο του Ιλχάν Ταχσίν δεν συνιστά απλώς υπεράσπιση ενός προσώπου, αλλά απέλπιδα προσπάθεια θωράκισης ενός ολόκληρου παραθρησκευτικού και παρακρατικού μηχανισμού. Η συλλογιστική του εκθέτει ευθέως τους εμπνευστές της: όποιος ασκεί κριτική στις δηλώσεις και τις πράξεις του Σερήφ παρουσιάζεται ως εχθρός της μουσουλμανικής μειονότητας, σε μια απροκάλυπτη απόπειρα να επιβληθεί ομερτά, φίμωση και τυφλή πειθαρχία. Η επίκληση της ιστορίας όμως δεν μπορεί να λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στην κριτική του παρόντος, ούτε η παλαιά απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΑΔ) το 1999 παρέχει στον Σερήφ ισόβιο πολιτικό απυρόβλητο. Το ΕΔΑΔ δεν τον αναγνώρισε ως Μουφτή με κρατικές δικαστικές ή διοικητικές αρμοδιότητες, αλλά έκρινε τη δίωξή του αποκλειστικά υπό το πρίσμα της θρησκευτικής έκφρασης, χωρίς ποτέ να του εκχωρήσει κρατική εξουσία ή να τον τοποθετήσει υπεράνω του δημοκρατικού ελέγχου.
Όταν όμως στερεύουν τα επιχειρήματα για το σήμερα, επιστρατεύονται αναγκαστικά τα Διαβατά, οι παλιές καταδίκες και οι αγιογραφίες. Αν όμως το τουρκοπροξενικό ιερατείο επιθυμεί πραγματικά να ανοίξει το βιβλίο της ιστορίας, οφείλει να το διαβάσει ολόκληρο και όχι αποσπασματικά.
Ας ανατρέξει στα ίδια τα ντοκουμέντα του μειονοτικού τύπου, όπως το “ιστορικό πρωτοσέλιδο” της εφημερίδας «Barikat» του Μουσταφά Τσολάκ το 2014, με τίτλο «Ο θεολόγος Ιμπραήμ Σερήφ 24 χρόνια τώρα μας έλεγε ψέματα – Τελικά δεν είναι Μουφτής». Εκεί όπου παρουσιάστηκαν τα επίσημα πρακτικά της απολογίας του ιδίου ενώπιον των ελληνικών ανακριτικών αρχών στις 28 Ιουνίου 1991, όταν ο ίδιος δήλωνε ρητά και κατηγορηματικά ότι δεν είναι μουφτής αλλά απλός θεολόγος, αποποιούμενος οποιαδήποτε πρωτοβουλία για τη διαδικασία ανάτασης των χεριών, ρίχνοντας την ευθύνη στον Αχμέτ Σαδίκ και διαβεβαιώνοντας πως σέβεται απόλυτα τους νόμους της Ελληνικής Πολιτείας.
Η ιστορική πραγματικότητα δεν διαγράφεται ούτε παραχαράσσεται. Ο Ιμπραήμ Σερήφ υπήρξε διαχρονικά ο εκτελεστικός βραχίονας ενός παραθρησκευτικού και παρακρατικού μηχανισμού που συντηρείται από εξωτερικά κέντρα επιρροής, λευκώματα της BAKEŞ και προπαγανδιστικές εκδόσεις που επιχειρούν να μετατρέψουν έναν πειθήνιο υπάλληλο σε ήρωα του “μειονοτικού αγώνα”.
Η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης αποτελείται από Έλληνες και Ευρωπαίους πολίτες με ελεύθερη βούληση, δεν αποτελεί μονολιθική αγέλη, δεν διαθέτει έναν αυτόκλητο κηδεμόνα και δεν υποχρεούται να αποδέχεται ως δόγμα τις προξενικές υποδείξεις. Όταν οι επικριτές χαρακτηρίζονται αυθαίρετα «εντολοδόχοι» ή «ανιστόρητοι», η επίκληση της ενότητας αποκαλύπτεται ως αυτό που πραγματικά είναι: ένας ωμός εκβιασμός για συμμόρφωση και υποταγή.
Η νευρική αντίδραση του Ιλχάν Ταχσίν και η προσπάθεια αγιοποίησης του Σερήφ δεν προδίδουν ισχύ, αλλά βαθύ αδιέξοδο. Όταν ένα ολόκληρο σύστημα χρειάζεται να ανακαλέσει γεγονότα τριάντα ετών για να δικαιολογήσει τη βαριά λέξη «κατοχή» απέναντι στους νόμιμους θεσμούς της χώρας στην οποία διαβιοί, στην πραγματικότητα δεν συντάσσει υπεράσπιση. Συντάσσει μια προκαταβολική ελεγεία εξόδου, προσπαθώντας να διασώσει την υστεροφημία ενός κύκλου που κλείνει οριστικά.
Μήπως αυτό που παρουσιάζεται ως υπεράσπιση είναι στην πραγματικότητα μια ελεγεία εξόδου;
ΜΗΠΩΣ ΕΤΟΙΜΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΣΕΡΗΦ;
Γιατί όταν ένας άνθρωπος παρουσιάζεται διαρκώς ως ιστορικό κεφάλαιο, όταν το παρελθόν του προβάλλεται ως αδιαπραγμάτευτη παρακαταθήκη και όταν κάθε κριτική στο παρόν επιχειρείται να ακυρωθεί μέσω των παλιών του «δαφνών», δημιουργείται η εντύπωση ότι κάποιοι δεν υπερασπίζονται απλώς μια σημερινή θέση.
Προετοιμάζουν την υστεροφημία.
Προετοιμάζουν την αποτίμηση μιας διαδρομής.
Προετοιμάζουν το αφήγημα ενός κύκλου που κλείνει.
Και ίσως, τελικά, προετοιμάζουν και τον επίλογο.
Μιας εποχής που φτάνει στο τέλος της.
Μιας πολιτικής διαδρομής που ολοκληρώνεται.
Και μιας εξόδου που, αν πράγματι βρίσκεται μπροστά μας, φαίνεται πως κάποιοι έχουν ήδη αρχίσει να τη γράφουν προκαταβολικά — όχι ως απλή αποχώρηση, αλλά ως ηρωικό επίλογο.
Κι αυτό, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι που αξίζει να συζητηθεί.
Προετοιμάζουν την υστεροφημία.
Προετοιμάζουν την αποτίμηση μιας διαδρομής.
Προετοιμάζουν το αφήγημα ενός κύκλου που κλείνει.
Και ίσως, τελικά, προετοιμάζουν και τον επίλογο.
Μιας εποχής που φτάνει στο τέλος της.
Μιας πολιτικής διαδρομής που ολοκληρώνεται.
Και μιας εξόδου που, αν πράγματι βρίσκεται μπροστά μας, φαίνεται πως κάποιοι έχουν ήδη αρχίσει να τη γράφουν προκαταβολικά — όχι ως απλή αποχώρηση, αλλά ως ηρωικό επίλογο.
Κι αυτό, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι που αξίζει να συζητηθεί.
Όσα λιβελογραφήματα κι αν επιστρατευτούν, η εποχή που η Άγκυρα και οι εντολοδόχοι της επέβαλλαν τη σιωπή στη Θράκη έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Σχόλιο Σύνταξης: Το RodopiPress υπηρετεί με συνέπεια και επαγγελματισμό την ερευνητική δημοσιογραφία, μακριά από εξαρτήσεις, πρόσκαιρες σκοπιμότητες και καθοδηγούμενες αφηγήσεις. Ο υπογράφων παρακολουθεί συστηματικά και σε βάθος τα ζητήματα της εξωγενούς παρεμβατικότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στα Βαλκάνια ήδη από το 1991, διαθέτοντας πλούσιο συγγραφικό, ερευνητικό και αναλυτικό έργο επί του πεδίου. Κυρίως όμως, δεν είναι αμνήμων. Γνωρίζει πρόσωπα, γεγονότα, διαδρομές, αλλά και τα επίσημα αρχεία που κάποιοι σήμερα πασχίζουν απεγνωσμένα να διαγράψουν από τη συλλογική μνήμη.
