Διπλωματική Αντεπίθεση ή Επικοινωνιακή Διαχείριση; Πίσω από τις «Κόκκινες Γραμμές» του Casus Belli και τα Αφηγήματα περί Ενδοτικότητας
Μια διερευνητική ανάλυση για το www.thraction.gr
Εισαγωγή: Οι κυβερνητικές διαρροές και το ερώτημα της ουσίας
Σε μια περίοδο όπου η ελληνική κοινή γνώμη αντιμετωπίζει με αυξανόμενη καχυποψία τις επίσημες κυβερνητικές εξαγγελίες, ένα κρίσιμο ερώτημα έρχεται στην επιφάνεια: Ασκείται τελικά μια «ενδοτική» εξωτερική πολιτική από την Αθήνα, ή μήπως για πρώτη φορά μετά από καιρό βλέπουμε να τίθενται πραγματικές, θεσμικές «κόκκινες γραμμές» μέσα στην ίδια την Τουρκία για το casus belli;
Πρόσφατες διπλωματικές διαρροές παρουσιάζουν την Αθήνα να στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα, αλλά και προς τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, θέτοντας ως απαράβατο όρο για οποιαδήποτε συζήτηση συμμετοχής της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα, όπως το πρόγραμμα SAFE, την οριστική απόσυρση της απειλής πολέμου.
Οι ίδιες πηγές επιμένουν ότι: «Η ύπαρξη του casus belli συνιστά τυπική απειλή πολέμου και δεν απομειώνεται ούτε από τον χρόνο ούτε από την εξοικείωση. Απομειώνεται μόνο με την οριστική της απόσυρση». Υπενθυμίζουν, μάλιστα, πως στον κανονισμό SAFE έχει πλέον ενσωματωθεί η ανάγκη διμερούς συμφωνίας της ΕΕ με τρίτο κράτος, γεγονός που θεωρητικά δίνει στην Ελλάδα δικαίωμα αρνησικυρίας (veto).
Είναι όμως αυτή η πραγματικότητα ή πρόκειται για άλλη μια προσπάθεια επικοινωνιακής διαχείρισης της εγχώριας δυσαρέσκειας; Διερευνώντας το θέμα, αναλυτές και διεθνολόγοι καταθέτουν τις δικές τους εκτιμήσεις για τη διαμορφούμενη διεθνοπολιτική πραγματικότητα.
1. Η Σύγκρουση των Πολιτικών Αφηγημάτων με την Πραγματικότητα
Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική ζωή όπου η ίδια η πραγματικότητα των γεγονότων έρχεται να διαλύσει με τρόπο απόλυτο τα τεχνητά εγχώρια αφηγήματα, τα οποία αναπαράγονται επί χρόνια σε συνθήκες πλήρους αποσύνδεσης από την αλήθεια. Μια τέτοια κομβική στιγμή υπήρξε η πρόσφατη, εξαιρετικά κρίσιμη συζήτηση στο πλαίσιο της Συνόδου του ΝΑΤΟ.
Σε αυτό το ανώτατο συμμαχικό επίπεδο, η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι δεν περιορίστηκε σε παθητικό ρόλο, αλλά έθεσε με απόλυτη σαφήνεια το ζήτημα του τουρκικού casus belli. Η Αθήνα υπενθύμισε προς όλους τους συμμάχους το παράδοξο, παράνομο και ανεπίτρεπτο του να διατηρεί μια χώρα-μέλος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας ενεργή απειλή πολέμου εναντίον μιας άλλης συμμάχου χώρας. Είναι όμως αυτή η κίνηση αρκετή για να ανατρέψει τις ισορροπίες ή αποτελεί απλώς μια ρητορική άσκηση;
2. Το Διπλωματικό Κεκτημένο και η Άμυνα της Άγκυρας
Οι υποστηρικτές της κυβερνητικής γραμμής επισημαίνουν ότι η αποτελεσματικότητα και η δυναμική της ελληνικής παρέμβασης αποτυπώθηκαν άμεσα στις αντιδράσεις της ίδιας της Τουρκίας. Η Άγκυρα αισθάνθηκε την ανάγκη να απαντήσει δημόσια και επισήμως στις ελληνικές θέσεις, τόσο για το casus belli όσο και για το εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.
Αυτό το στοιχείο παρουσιάζεται ως απόδειξη ότι η Ελλάδα έχει παύσει να παρακολουθεί αμήχανα τις εξελίξεις στην περιοχή, αναλαμβάνοντας την πρωτοβουλία των κινήσεων και υποχρεώνοντας την Τουρκία να απολογείται. Από την άλλη πλευρά, οι σκεπτικιστές αναρωτιούνται αν πίσω από τις τουρκικές απαντήσεις κρύβεται μια βαθύτερη διπλωματική παγίδα, την οποία η Αθήνα αδυνατεί να ελέγξει.
3. Η Εσωτερική Αντιπαράθεση και οι Αντιφάσεις της Αντιπολίτευσης
Παρά τη διπλωματική αυτή κινητικότητα, στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό παρατηρείται μια αξιοσημείωτη εμμονή. Ο Νίκος Ανδρουλάκης και ο Αλέξης Τσίπρας επιλέγουν να ανακυκλώνουν ένα μονοδιάστατο αφήγημα περί «αποτυχημένης» ή «ενδοτικής» εξωτερικής πολιτικής.
Στο πλαίσιο όμως μιας ειλικρινούς και διεισδυτικής διερεύνησης, οι ηγέτες της αντιπολίτευσης οφείλουν να εξηγήσουν με σαφήνεια στους πολίτες πώς ακριβώς ορίζουν την έννοια της «αποτυχίας».
4. Η «Αποτυχία» υπό Διερεύνηση
- Είναι πράγματι αποτυχία όταν η Ελλάδα αναδεικνύει συστηματικά και διεθνώς την αναθεωρητική συμπεριφορά της Τουρκίας;
- Είναι αποτυχία όταν το παράνομο casus belli επιστρέφει δυναμικά και θεσμικά στο επίκεντρο της διεθνούς και συμμαχικής συζήτησης;
- Ή μήπως η πραγματική «αποτυχία» έγκειται στο γεγονός ότι καταρρέει ένα τεχνητό αντιπολιτευτικό αφήγημα, το οποίο κατασκευάστηκε αποκλειστικά για να εξυπηρετήσει εγχώριες μικροπολιτικές ανάγκες;
5. Η Θράκη και οι Αντιφάσεις στην Πράξη
Οι αντιφάσεις της αντιπολίτευσης γίνονται ακόμη πιο έντονες στο ευαίσθητο πεδίο της Θράκης. Οι ίδιοι πολιτικοί αρχηγοί που εμφανίζονται ως άκαμπτοι κριτές των εθνικών θεμάτων, ηγούνται κομμάτων που κατά καιρούς έχουν επιλέξει να συνεργαστούν στενά ή ακόμη και να αναδείξουν πολιτικά συγκεκριμένα πρόσωπα από τη Θράκη, τα οποία βρέθηκαν στο επίκεντρο έντονων συζητήσεων λόγω των αμφιλεγόμενων θέσεών τους γύρω από τη μουσουλμανική μειονότητα.
Αντί να παρέχουν καθαρές απαντήσεις για αυτές τις προβληματικές επιλογές, οι οποίες συχνά διευκόλυναν τις επιδιώξεις του τουρκικού προξενείου, προτιμούν να καταφεύγουν σε εύκολους αφορισμούς περί κυβερνητικής «ενδοτικότητας».
6. Η Γεωπολιτική Θωράκιση της Θράκης ως Εθνική Επιταγή
Η Θράκη, ως η πλέον ευαίσθητη γεωπολιτικά περιοχή της χώρας, δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο για φθηνά μικροκομματικά παιχνίδια. Η πραγματική θωράκισή της απαιτεί:
- Απόλυτη σοβαρότητα μακριά από κομματικές σκοπιμότητες.
- Διαρκή και ουσιαστική παρουσία του ελληνικού κράτους.
- Συστηματική πολιτική που ενισχύει την κοινωνική συνοχή, αποτρέπει κάθε εξωτερική επιρροή και προστατεύει τα δικαιώματα όλων των Ελλήνων πολιτών, χωρίς καμία εξαίρεση ή διάκριση.
7. Ο Πατριωτισμός των Πράξεων έναντι των Τηλεοπτικών Κραυγών
Η άσκηση σοβαρής εξωτερικής πολιτικής δεν ταυτίζεται με τις εύκολες καταγγελίες. Οι επικοινωνιακές κραυγές στα τηλεοπτικά παράθυρα δεν παρήγαγαν ποτέ εθνικό αποτέλεσμα. Ο υπεύθυνος πατριωτισμός κρίνεται αποκλειστικά στο πεδίο των πράξεων:
- Όταν η χώρα κερδίζει σταθερά διπλωματικό έδαφος.
- Όταν εμβαθύνει και θωρακίζει τις διεθνείς και περιφερειακές της συμμαχίες.
- Όταν αναγκάζει την Τουρκία να αμύνεται απέναντι σε συγκροτημένες ελληνικές πρωτοβουλίες.
Η αντιπολίτευση έχει το δικαίωμα της κριτικής, αλλά όχι της άρνησης των γεγονότων. Όταν η Τουρκία σύρεται σε απαντήσεις και όταν το casus belli επανέρχεται στο διεθνές προσκήνιο, το αφήγημα περί «ενδοτικότητας» στερείται σοβαρών επιχειρημάτων.
8. Το Μήνυμα των Διπλωματικών Πηγών: Το SAFE και η «Κόκκινη Γραμμή»
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα επιδιώκει να εμφανίσει μια εικόνα αποφασιστικότητας. Μέσω των διπλωματικών πηγών, κατέστησε σαφές ότι θέτει ως απαράβατο όρο και κόκκινη γραμμή για τη συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα (όπως το SAFE) την πλήρη απόσυρση του casus belli.
F-35: Η πραγματικότητα πίσω από τις δηλώσεις
Αντίστοιχα, στο μέτωπο των F-35, οι διπλωματικές πηγές επιχειρούν να αποκαταστήσουν την αλήθεια πίσω από τις τουρκικές δηλώσεις, αναδεικνύοντας τα πραγματικά διπλωματικά μέτωπα και τις επιδιώξεις της Αθήνας.
Σχόλιο: Η Αναθεώρηση της Εξωτερικής Πολιτικής στη Νέα Γεωπολιτική Πραγματικότητα
Στη σύγχρονη διεθνολογική ανάλυση, γίνεται σαφές ότι το διεθνές σύστημα μεταβάλλεται σε ένα εξαιρετικά περίπλοκο δίκτυο αλληλοεξαρτήσεων. Η άσκηση εξωτερικής πολιτικής δεν μπορεί πλέον να διεξάγεται με τα απλουστευτικά εργαλεία του παρελθόντος. Η παραδοσιακή ρητορική της εσωτερικής κατανάλωσης, εγκλωβισμένη στο δίπολο «μαξιμαλισμού» και «ενδοτικότητας», αδυνατεί να συλλάβει τη δυναμική των σύγχρονων διπλωματικών διεργασιών.
Η σύγχρονη διπλωματία απαιτεί μια συστημική αντίληψη της ισχύος, όπου η εθνική κυριαρχία δεν εξασφαλίζεται μόνο μέσω της στρατιωτικής ισχύος, αλλά κυρίως μέσω της θεσμικής διασύνδεσης (institutional linkage) και της ικανότητας ενσωμάτωσης των εθνικών επιδιώξεων στις ευρύτερες συμμαχικές και ευρωπαϊκές δομές ασφαλείας.
Η Δημοσιογραφική Παρέμβαση του Thraction.gr
Ως δημοσιογραφική ομάδα, οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε τόσο τις κυβερνητικές θριαμβολογίες όσο και τις αντιπολιτευτικές κραυγές με την απαραίτητη κριτική απόσταση. Τα διπλωματικά «όπλα» και οι «κόκκινες γραμμές» που επικαλείται η εκάστοτε εξουσία πρέπει να ελέγχονται εξονυχιστικά ως προς την πρακτική τους εφαρμογή και όχι να υιοθετούνται άκριτα.
Το thraction.gr θα εξακολουθεί να επισημαίνει με συνέπεια εκείνες τις αθέατες γραμμές και εξελίξεις, μακριά από τις εύκολες κραυγές και τα μεγάλα θέματα της εφήμερης πολιτικής αντιπαράθεσης.
Με διερευνητική διάθεση, νηφαλιότητα και προσήλωση στα πραγματικά δεδομένα, θα συνεχίσουμε να αναδεικνύουμε τι συμβαίνει πίσω από τις κλειστές πόρτες της διπλωματίας, προσφέροντας στους αναγνώστες μας την αδιαμεσολάβητη αλήθεια για τα γεωπολιτικά παιχνίδια που παίζονται στην πλάτη της Θράκης.
