Την επομένη της λαμπρής εορτής της Γεννήσεως της Θεοτόκου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, 9 Σεπτεμβρίου, τη Σύναξη των Δικαίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης. Οι ευλαβείς γονείς της Παναγίας, που η προσευχή τους έφερε στον κόσμο την Παρθένο Μαρία, κατέχουν ιδιαίτερη θέση στην ορθόδοξη λατρεία και στην καρδιά του ελληνορθόδοξου λαού, που τους θυμάται με ευγνωμοσύνη ως εκείνους που προετοίμασαν την ενανθρώπηση του Λόγου.
Ο Ιωακείμ και η Άννα, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση που μας διασώζουν τα απόκρυφα κείμενα και ιδιαίτερα το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου, καταγόntαν από αξιόλογες ισραηλιτικές οικογένειες. Ο Ιωακείμ, άνδρας ευσεβής και εύπορος, ήταν απόγονος του βασιλιά Δαβίδ από τη φυλή του Ιούδα, ενώ η Άννα προερχόταν από ιερατική οικογένεια, θυγατέρα του ιερέα Ματθάν. Το ζεύγος ζούσε στην Ιερουσαλήμ, διακρινόμενο για την ευσέβεια και την ελεημοσύνη του, διανέμοντας μεγάλο μέρος της περιουσίας του στους φτωχούς και στον Ναό.
Παρά την ενάρετη ζωή τους, οι Ιωακείμ και Άννα έφεραν επί πολλά χρόνια το βάρος της ατεκνίας, που στην εποχή εκείνη θεωρείτο όχι απλώς δυστυχία αλλά και σημείο θείας απαξίας. Η παράδοση αναφέρει ότι όταν ο Ιωακείμ πήγε κάποτε στον Ναό να προσφέρει θυσία, ο αρχιερέας απέρριψε το δώρο του, επικρίνοντάς τον ότι δεν είχε αποκτήσει απογόνους στο Ισραήλ. Βαθιά πληγωμένος, ο Ιωακείμ αποσύρθηκε στην έρημο όπου οι ποιμένες του έβοσκαν τα κοπάδια, και εκεί παρέμεινε σε νηστεία και προσευχή για σαράντα ημέρες, ικετεύοντας τον Θεό να του δωρίσει τέκνο.
Την ίδια περίοδο, η Άννα, που είχε μείνει μόνη στην Ιερουσαλήμ, έκλαιε και προσευχόταν με πόνο ψυχής. Η παράδοση αναφέρει ότι στέκοντας κάτω από μια δάφνη στον κήπο της, είδε φωλιά με πουλιά και αναστέναξε πικρά για τη στειρότητά της. Τότε εμφανίστηκε άγγελος Κυρίου και της ανήγγειλε ότι θα συλλάβει και θα γεννήσει τέκνο, το όνομα του οποίου θα μνημονεύεται σε όλον τον κόσμο. Ο ίδιος άγγελος εμφανίστηκε και στον Ιωακείμ στην έρημο, αναγγέλλοντάς του το ίδιο μήνυμα. Η συνάντηση του ζευγαριού στη Χρυσή Πύλη της Ιερουσαλήμ, γεμάτοι χαρά και ελπίδα, αποτελεί ένα από τα πιο συγκινητικά θέματα της βυζαντινής εικονογραφίας.
Εννέα μήνες αργότερα γεννήθηκε η Μαρία, η οποία στην ηλικία των τριών ετών, σύμφωνα με την υπόσχεση των γονέων της, οδηγήθηκε στον Ναό για να αφιερωθεί στον Θεό. Οι Ιωακείμ και Άννα, έχοντας εκπληρώσει το θέλημα του Θεού και αποκτήσει το πολυτιμότερο δώρο που θα μπορούσε να δοθεί στην ανθρωπότητα, έζησαν τα υπόλοιπα χρόνια τους σε ευσέβεια. Η ακριβής ηλικία και οι συνθήκες του θανάτου τους δεν είναι ιστορικά τεκμηριωμένες, αλλά ο Ιωακείμ λέγεται ότι πέθανε σε ηλικία ογδόντα ετών και η Άννα σε ηλικία εβδομήντα εννέα ετών, λίγο πριν η Μαρία μνηστευτεί τον Ιωσήφ.
Η θεολογική σημασία της τιμής των Θεοπατόρων συνδέεται άμεσα με το μυστήριο της θείας Οικονομίας. Οι Ιωακείμ και Άννα δεν είναι απλώς οι βιολογικοί γονείς της Θεοτόκου, αλλά πρόσωπα που με την πίστη, την προσευχή και την υπομονή τους προετοίμασαν το σκεύος που θα δεχόταν τον Υιό και Λόγο του Θεού. Η ατεκνία τους και η θαυματουργική σύλληψη της Μαρίας παραπέμπουν στις παλαιοδιαθηκικές αφηγήσεις των στείρων γυναικών που γέννησαν μεγάλους προφήτες και ηγέτες του Ισραήλ. Η Εκκλησία βλέπει σε αυτό το γεγονός την προετοιμασία για το μέγιστο θαύμα: την Ενσάρκωση του Λόγου.
Το τροπάριο της εορτής υμνεί τη χαρά των Θεοπατόρων: «Ιωακείμ τέρφθητι συν τη Συζύγω, τεκόντες άμφω ψυχικήν τέρψιν κτίσει. Η δ’ εννάτη τοκέων Θεομήτορος εύρε σύναξιν», υπενθυμίζοντας ότι η γέννηση της Μαρίας έφερε πνευματική χαρά σε ολόκληρη την κτίση.
Στην ελληνορθόδοξη παράδοση, ο Ιωακείμ και η Άννα τιμώνται ιδιαίτερα ως προστάτες των ατέκνων ζευγαριών και όσων επικαλούνται τη θεία χάρη για να αποκτήσουν παιδιά. Η εικόνα τους βρίσκεται σε αμέτρητες ελληνικ
